De meerwaarde van buitenlandse correspondenten voor de nieuwe krant

Afgelopen donderdag ging het programma Mediazaken van BNR over de toegevoegde waarde van buitenlandse correspondenten bij kranten. Dankzij een iPod luister ik naar het radioprogramma op een moment dat het mij uitkomt, dat was vandaag.

Kranten hebben minder budget en besluiten te snijden in het aantal buitenlandse correspondenten. Volgens het radioprogramma houdt de Volkskrant alleen een correspondent in Brussel over en schakelt het AD over op contracten van drie maanden. Volgens Piet Bakker, communicatiewetenschapper,  hebben alleen lezers van het NRC en de Volkskrant belangstelling voor buitenlands nieuws. Ook ziet hij ook de toegevoegde waarde niet van een correspondent die in z’n eentje op een hotelkamer een heel continent probeert te coveren. Dat kan de buitenlandredactie van een krant dankzij internet nu ook zelf vanuit Nederland en vaak veel beter. Hij pleit er dan ook voor dat zo’n correspondent zich verdiept in lokale zaken en daar eigen reportages over maakt. Terecht.

Ik zie buitenlandse correspondenten nu vooral het grote nieuws herkauwen en doorgeven, dat heeft inderdaad weinig toegevoegde waarde. Om te overleven heeft een krant de mogelijkheid om te kiezen voor de grote aantallen (bijvoorbeeld de Telegraaf) met een uitstekende operationale executie, een nieuw verdienmodel (de gratis kranten), een nieuw distributiemodel of specialisatie, bijvoorbeeld een regionaal, hyperlokaal of een aandachtsgebied (het FD, Trouw). Daartussen ligt niets. Tenminste niet op de lange termijn. Ook een crossmediale aanpak helpt niets als de basis niet op orde is.

Een krant moet kiezen en een duidelijk profiel hebben. Wie bijvoorbeeld kijkt naar de informatie voor adverteerders in de Volkskrant (pdf), ziet louter ronkende inhoudsloze zinnen als “De Volkskrant is een spannende krant die geen onderwerp schuwt; eerlijk en open, serieus en met een onafhankelijk oordeel. De krant is de spiegel van de samenleving die tast, kraakt en schuurt. De menselijke maat staat voorop. De Volkskrant verbindt het nieuws uit Den Haag graag met de werkelijkheid daarbuiten. De krant zoekt het nieuws niet alleen dichtbij, maar houdt met een buitenlands correspondentennetwerk ook het internationale perspectief scherp in het vizier. De Volkskrant is een venster op de wereld voor de kosmopolitische burger en bekommert zich om mensen die onder druk staan, in Nederland en daarbuiten.”  Hulde aan de woordkunstenaar voor dit proza, maar wat en voor wie is de Volkskrant? Voor iedereen? Dus niet voor mij?

Eén van de mogelijkheden voor een krant om zich te onderscheiden van de concurrentie is een sterke focus op het buitenland en het brengen van vooral inzichten en achtergronden. Dat vereist een sterk buitenlands correspondentennetwerk, maar je kunt dan de binnen- en buitenlandredactie halveren (of nog verder reduceren tot een nu.nl+ redactieomvang). 

Buitenland
Dat herkauwen van nieuws doen de meeste buitenlandse correspondenten meestal op basis van lokale krantenartikelen, websites, televisiejournaals en een van straat geplukte lokale bewoner. Natuurlijk, alleen voor de grote nieuwsfeiten mogen die correspondenten komen opdraven om het nieuws te duiden op televisie of  in een krant, maar dat nieuws heb ik via internet allang gelezen of gezien en dan is de toegevoegde waarde nihil.

Dat is ook precies de reden dat ik zelf graag kijk naar Belgische,  Amerikaanse en Engelse journaals en kranten via internet. Het lokale nieuws en dan niet door de ogen van een Nederlandse correspondent, maar ongefilterd zodat ik zelf een mening kan vormen. Dat lukt me omdat ik de Nederlandse en Engelse taal machtig ben. Maar ik zou graag veel meer willen weten over bijvoorbeeld Duitsland, Denemarken, Zweden, Polen, Turkije, Marokko, Rusland, India en China. O ja, en Canada en Nieuw Zeeland. Wat gebeurt er in die landen? Hoe zit die cultuur in elkaar? Wat zijn daar de ontwikkelingen op het economische, sociale en politieke vlak? Hoe gaan mensen en bedrijven daar om met de kredietcrisis, wat gebeurt er op het gebied van gezondheidszorg of innovatie? Dat zou ik willen weten! Op zo’n krant zou ik graag een abonnement nemen. 

Vernieuwing
Klagen over de weinig vernieuwende maatregelen die het kabinet heeft genomen om de crisis te lijf te gaan of het gebrek aan innovatiekracht bij diezelfde regering is erg gemakkelijk, maar er is geen krant  die in onze buurlanden eens grondig naar deze kwesties kijkt. Dat vraagt weken onderzoeksjournalistiek, maar levert een prachtig dossier of artikelenreeks op met nieuwe inzichten. Kijk je naar de online dossiers van bijvoorbeeld de Volkskrant, dan zie je de verplichte dossiers die je overal ziet, zoals ‘groen’, ‘klimaatverandering’, ‘rookverbod’, ‘kredietcrisis’ en ‘Amerikaanse verkiezingen’, maar gelukkig ook wat andere: ‘Afghanistan’, ‘Midden-Oosten’ en ‘China’. Juist op het gebied van die informatieve dossiers zouden kranten meerwaarde kunnen leveren. Een goed netwerk van buitenlandse correspondenten is dan onontbeerlijk. Waarom werken kranten niet samen op het gebied van buitenlandse correspondenten, eventueel met buitenlandse kranten? Zoals je ook op televisie bij de actualiteitenrubrieken ook regelmatig een reportage tegenkomt  die gemaakt is door de Belgische collega’s.

Nederlandse websites brengen 90x hetzelfde nieuws

Nederlandse kranten zijn inhoudelijk erg goed en toegankelijk, maar ze doen allemaal hetzelfde: ze brengen het nieuws met een vleugje duiding en een wekelijks magazine dat weinig met de krant te maken heeft. De wereld is veranderd en het nieuws komt sneller via internet en gemakkelijker consumeerbaar via televisie binnen. 

Een nieuwe krant
Inspelen op de actualiteit, maar vooral kiezen voor duiding, onderzoeksjournalistiek, dossiervorming, verbanden leggen en nieuwe inzichten verwerven. Dat zou voor een van de Nederlandse kranten een nieuwe rol kunnen zijn. Een krant waarbij je bij ieder nummer kunt uitleggen waarom je voor een abonnement betaalt. Met veel buitenlandse achtergronden, overzichten en nieuwe inzichten. Een krant waarbij nieuwsfeiten secundair zijn en het verhaal achter het nieuws primair. Een krant die niet dagelijks verschijnt op dode bomen, maar misschien alleen op woensdag, vrijdag en zaterdag. Een krant die, als de abonnee er prijs op stelt en voor wil betalen, het sportkatern van het AD meestuurt. Een krant met unieke content. Een krant waarbij ik kan aangeven wat ik interessant vind. Een krant waarbij crossmedia geen kunstje is, maar ingezet wordt om de keuze aan de informatieconsument te geven en de dialoog aan te gaan.

Zie ook het artikel van Paul Molenaar over Google en het Nieuws en de website Dodebomen.nl van Bart Brouwers.